Blog #5 Uitvinding van de menselijkheid

De Amerikaanse econoom Robert Gordon schreef het boek The Rise and Fall of American Growth. Hierin geeft hij aan dat wij nu in een periode van stagnatie zitten. Tussen 1870 en 1970 plukten mensen de vruchten van de uitvinding en toepassing van elektriciteit, hygiëne in de gezondheidszorg, de telefoon, nieuwe landbouwtechnieken, vervoersmiddelen. Volgens Gordon is er na 1970 een gebrek aan grote uitvindingen. Wij denken dat er momenteel op één belangrijk gebied uitvindingen nodig zijn: de menselijkheid.

Persoonlijk ben ik van mening dat wij in deze tijd van aanslagen niet zozeer behoefte hebben aan een technologische uitvinding als wel aan uitvindingen waarbij menselijkheid centraal staat. De 21e eeuw zou in een stroomversnelling kunnen raken door: De uitvinding van de menselijkheid. Deze titel is gekozen na het lezen van een artikel van Robert Gordon in de NRC van 19 mrt 2016 getiteld: ‘Alle grote uitvindingen zijn inmiddels wel gedaan’.

Hieronder bespreek ik eerst de urgentie van de uitvinding van de menselijkheid. Vervolgens vertel ik over een laboratorium waarin een ontwikkelgroep aan de menselijkheid heeft gewerkt. Daarna geef ik aan welke doelgroep de ontwikkelgroep op het oog heeft. Dan bespreek ik de kenmerken van de uitvinding en de toepassingen daarvan. Verder vertel ik iets over de groep die gewerkt heeft aan een uitvinding. Tenslotte vertel ik wat de onderzoeksgroep tot nu toe heeft bereikt.

1. Urgentie van de uitvinding
In 2007 las ik een boek van Paul Cliteur: Moreel Esperanto. Het laatste deel van het boek verontrustte mij. Vooral het gedeelte van het boek waarin invloedrijke leiders afkomstig van verschillende geloofsrichtingen de strijd aankondigen in naam van hun geloof deed mij de haren recht overeind staan. Ik zag in mijn fantasie de tanks door mijn straat rijden. Ik besloot toen om al mijn energie en mogelijkheden in te zetten om tegenwicht te bieden tegen de chaos die leek te komen. Deze negen jaar hebben geresulteerd in een bijdrage aan de uitvinding van de menselijkheid waarmee ik hoop dat docenten hun boosheid achter zich kunnen laten en dat steeds meer leerlingen met plezier naar school gaan. Zo hoop ik dat leerlingen die profiteren van een veilige plezierige omgeving goed voor onze aarde zullen zorgen

2. Laboratorium
Het laboratorium van deze uitvinding is de school waarin ik muziekles geef sinds 1980, het Pieter Nieuwland College. Het is een school met leerlingen van verschillende afkomst. Per jaar heb ik gemiddeld vijfhonderd leerlingen die ik lesgeef zonder dat er iemand over mijn schouder meekijkt en mij vertelt wat ik moet doen. Ik kan dus al mijn lessen volledig in het teken zetten van menselijkheid. Het laboratorium breidt zich uit via de Stichting Rapucation naar nieuwe scholen in Nederland.

3. Doelgroep
De doelgroep waarop wij de uitvinding van de menselijkheid op dit moment toepassen is het onderwijs. Via projecten (Veiligheid door verbinding) verbinden we leerkrachten, leerlingen, schoolleiding en ouders met elkaar. Pas wanneer iedereen doeltreffend met elkaar samenwerkt ontstaat er direct resultaat. Ook kunnen individuele docenten uit zowel PO als VO hun eigen uitvinding van de menselijkheid vormgeven tijdens de cursus Vriendelijk orde houden. Geïnspireerd door onze werkwijze en ervaringen ontwikkelen de deelnemers hun eigen systeem om boosheid te vervangen door vriendelijkheid en  duidelijkheid.

4 Kenmerken van de uitvinding van de menselijkheid
De ontwikkelgroep brengt de menselijkheid terug door te werken aan drie peilers:

  •  Kennismaken via persoonlijke verhalen (dit kan geschreven zijn, getekend of ieder andere gewenste vorm), waardoor een band ontstaat en je elkaar beter begrijpt.
  •  We gaan vriendelijk met elkaar om door de volgende stappen te doorlopen:
    – Leraar en leerlingen omschrijven gezamenlijk het gewenste gedrag
    – Van iedereen verwachten we nu dat je dit gewenste gedrag toont. Om dit te realiseren maakt de docent gebruik van lichaamstaal en non-verbale signalen
    – De leraar stuurt gedrag met een beperkt aantal waarschuwingen bij.
    De sfeer in de klas verbetert en klassenmanagement neemt steeds minder lestijd in beslag.
  • Talentontwikkeling door samen muziek te maken. Leerlingen werken acht weken aan een eindvoorstelling waarin ze hun talenten aan elkaar, aan de juffen en ouders laten zien. Ze maken samen muziek door improvisatie en te dirigeren, ze maken een klassenrap en tonen hun individuele talenten. De leerlingen krijgen een band met elkaar waardoor er veiligheid ontstaat.

5 Toepassingen
Een uitvinding is pas een uitvinding als deze herhaalbaar is in allerlei omstandigheden. De doelgroep van Rapucation is het onderwijs. Om meerdere testsituaties te creëren is de Stichting Rapucation opgericht die inmiddels op negentien scholen projecten heeft uitgevoerd. Deze aanpak werkt het beste als alle volwassenen waar een kind mee te maken heeft dezelfde aanpak hanteren. Op het VO is dat lastig. Het is niet eenvoudig alle docenten op een lijn te krijgen. Op het PO kan Rapucation dit door het kleine aantal leerkrachten per groep beter realiseren.

6 Ontwikkelgroep
In de afgelopen 9 jaar heb ik zelf gericht gezocht naar boeken over het onderwerp menselijkheid en heb ik contact gezocht met experts. Mijn muzieklessen zijn bijgewoond door vele geïnteresseerden.  Deze zoektocht naar menselijkheid zet zich voort in projecten op scholen. Ikzelf ben begonnen met deze projecten en op dit moment voeren medewerkers van de Stichting Rapucation de projecten uit. Wij proberen steeds de projecten te stroomlijnen en verder te ontwikkelen. Velen hebben een bijdrage geleverd aan wat Rapucation nu aanbiedt als project voor het PO en als cursus voor VO docenten.

7 Resultaten.

  • Er is onderzoek gedaan naar de effecten van onze aanpak door Michel Couzijn, onderzoeker bij de Lerarenopleiding van de UvA in Amsterdam. Op dit moment interviewen wij docenten VO die werken met de nieuwste aanpak. Verslagen daarvan verschijnen nu op onze website.
  • Wat betekent deze aanpak voor mij, als ontwikkelaar, persoonlijk? Als muziekdocent maar ook in mijn privéleven lukt het mij steeds beter om niet boos te worden.
  • Recent heeft Rapucation twee projecten op twee basisscholen in Rotterdam met succes afgerond. De betrokken leerkrachten gaan nu de nieuwe ervaring delen met hun collega’s.
  • Op het Pieter Nieuwland College hebben tien geïnteresseerde docenten de cursus Vriendelijk orde houden gevolgd. De resultaten hiervan zijn hoopgevend.

Tenslotte
Mijn voorstel is om Moreel Esperanto vooraan de uitvinding van de menselijkheid te noemen. Deze titel is dan mede te danken aan Robert Gordon. Met deze uitvinding hoop ik dat docenten hun boosheid achter zich kunnen laten en dat de leerlingen de vriendelijke houding van hun docenten overnemen.